Saturday, 25 June , 2022
امروز : شنبه, ۴ تیر , ۱۴۰۱ - 24 ذو القعدة 1443
شناسه خبر : 3872
  پرینتخانه » اخبار, تازه‌ها, تصوف, مقالات تاریخ انتشار : 14 دی 1400 - 7:55 |

نو‌ تصوف در آفریقا

در اغلب کشورهایی که تصوف در آن‌ها گسترش یافت، طی دوره‌هایی جریان صوفیه در تعامل با قدرت‌های حاکم قرار گرفت و به نوعی مورد حمایت قدرت‌های بزرگ بود اما در آفریقا جریان‌های صوفی، خیلی زود از گوشه‌نشینی خارج شده و فراتر از نقش‌آفرینی در حوزه‌های مهم سیاسی و اجتماعی، گاهاً خود به مهره‌های کلیدی و عناصر نقش‌آفرین بدل شدند و به مبارزه با قدرت‌های استعماری در این قاره پرداختند.
نو‌ تصوف در آفریقا

جریان تصوف در سیر تطور و حیات پرفراز و نشیب خود، دچار تحولات ساختاری و ماهیتی بسیار شده‌است. تصوف در ابتدای شکل‌گیری، مبنایی دنیاگریزانه و درون‌گرا داشت اما این منش، رفته رفته کم‌رنگ شد. صوفیان از گوشه‌ی خانقاه‌ها به در آمده و نه تنها در جریان اجتماعی هضم، بلکه خود به جریانی جدا تبدیل شدند. در این سیر تحول، تصوف ابتدا به یک مکتب علمی و سپس یک جریان اجتماعی تبدیل شد و بسترساز تعامل با سیاست گشت‌.
در اغلب کشورهایی که تصوف در آن‌ها گسترش یافت، طی دوره‌هایی جریان صوفیه در تعامل با قدرت‌های حاکم قرار گرفت و به نوعی مورد حمایت قدرت‌های بزرگ بود اما در آفریقا جریان‌های صوفی، خیلی زود از گوشه‌نشینی خارج شده و فراتر از نقش‌آفرینی در حوزه‌های مهم سیاسی و اجتماعی، گاهاً خود به مهره‌های کلیدی و عناصر نقش‌آفرین بدل شدند و به مبارزه با قدرت‌های استعماری در این قاره پرداختند.
امیر‌عبدالقادر الجزایری، چهره‌ی شاخص جنبش اسلامی و شیخ طریقت قادریه بود. او برای جهاد علیه استعمار فرانسه قبایل الجزایر را متحد کرد و دست به قیام مسلحانه زد. در نتیجه ی تلاش‌های او، نیم قرن طول کشید تا فرانسه بتواند تسلطش بر الجزایر را کامل کند.¹
زمان سرنگونی دولت قدرتمند سونگای در سودان غربی، جنبش اصلاح‌گرایانه و تجدد گرا که به دست برخی مشایخ صوفی ایجاد شده بود، توانست از خلأ سیاسی به وجود آمده برای برپایی دولت‌های اسلامی بهره‌گیرد و علمای متصوفه موفق شدند سه دولت تشکیل دهند. دولت فودیه، دولت ماسینا و دولت عمری تیجانی.²
علاوه بر این ردپای تصوف را می‌توان در مراکز اجتماعی و فرهنگی کشورهای مختلف آفریقایی مشاهده کرد. بسیاری از مراکز آکادمیک با ریاست مشایخ صوفی تأسیس شده و به تربیت فکری دانشجویان اشتغال دارند. هرچند با وجود این نقش‌آفرینی انکارناپذیر،امروزه محققان از تحولات ماهیتی و حرکت جریلگان‌های صوفی در سراشیبی افول تدریجی سخن می‌گویند.
با توجه به میزان نفوذ تصوف در آفریقا، گروه‌هایی که ایالات متحده آمریکا در رأس آن قرار دارد، در صدد حمایت و جهت‌دهی صوفیان در مسیر منافع خود هستند تا جایی‌که آمریکا فصلی مجزا در سیاست خارجه در باب صوفیان باز کرده‌است و می‌کوشد مبانی سکولاریسم مورد نظر خود را از آموزه‌های تصوف بازیابی کند و پروژه ی ایجاد شبکه‌ای از مسلمانان میانه‌رو با رویکرد لیبرالی در آفریقا را در همین راستا دنبال می‌کند.

۱.عباس برومند اعلم،مقاله جهاد صوفیان در مغرب اسلامی،فصل‌نامه علمی پژوهشی پژوهش‌نامه‌ی اسلام،سال اول،شماره دوم،تابستان۱۳۹۰
۲.سیدی اعمر شیخنا،الجزیره للدراسات،ترجمه رامین حسین آبادیان،شعوبا،آذر ۱۳۹۸

| منبع خبر : بخش‌تحلیلی روشنگر
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.