Saturday, 18 January , 2020
امروز : شنبه, ۲۸ دی , ۱۳۹۸ - 23 جماد أول 1441
شناسه خبر : 279
  پرینتخانه » فرقه‌های نوظهور تاریخ انتشار : ۱۸ خرداد ۱۳۹۶ - ۲۲:۰۰ |

صیادان دریای عرفان؛(قسمت دوم)

در ادامه بررسی کتاب «قطره‌ای از دریا»، به  موارد ذیل اشاره می‌گردد: بهره‌گیری از زبان و ادبیات فرقه‌ای در بررسی و ارزیابی محتوایی قطره‌ای از دریا، یکی از آشکارترین مواردی که شاید از همان نگاه نخست به نظر بیاید‌، بهره‌گیری از زبان و ادبیات فرقه‌‌ای است که در متن پشت جلد کتاب، ‌کاملاً مشهود است. […]

در ادامه بررسی کتاب «قطره‌ای از دریا»، به  موارد ذیل اشاره می‌گردد:

بهره‌گیری از زبان و ادبیات فرقه‌ای
در بررسی و ارزیابی محتوایی قطره‌ای از دریا، یکی از آشکارترین مواردی که شاید از همان نگاه نخست به نظر بیاید‌، بهره‌گیری از زبان و ادبیات فرقه‌‌ای است که در متن پشت جلد کتاب، ‌کاملاً مشهود است. در این قسمت می‌خوانیم: «جناب زبده‌السادات الموسوی،‌حاج سیدماشالله هاشمی‌زاده حقیقی… خلف پیر جناب حاج سیدمنصور هاشمی‌زاده حقیقی، صاحب دیوان حجار شیرازی می‌باشند.»؛ ‌تقدس‌بخشی و بزرگ‌نمایی سران فرق در عباراتی چون "خلف پیر" به عنوان یکی از شاخصه‌های زبان و ادبیات فرقه‌ای‌، به‌روشنی در متن فوق قابل مشاهده است. همین ادبیات و لحن در سراسر متن کتاب نیز به‌ویژه در هنگام اشاره به سرکرده و بزرگان فرقه، به کار گرفته شده که بیش از هر چیز، نمایانگر حاکمیت ساختار تشکیلاتی-فرقه‌ای بر جریان مزبور و مهر تأییدی بر جهت‌دار بودن محتوای کتاب مذکور است.

به‌کارگیری پوششی مناسب از طریق توسل به روایات و احادیث معتبر
نکته قابل ذکر دیگر آنکه، در ادبیات و عبارات مورد استفاده در این قبیل کتب، معمولاً شاهد به‌کارگیری مطالب، روایات و احادیثی هستیم که به سختی بتوان به آن‌ها خدشه وارد کرد. اساساً یکی از ترفندهای فرق، بهره‌گیری از ادبیات دینی و عرفانی اسلامی است، به گونه‌ای‌که حتی افراد صاحب‌نظر در دین نیز به دشواری می‌توانند بر محتویات آن خدشه‌ای وارد نمایند. نمونه این روش را می‌توان در کتاب "عرفان ثقلین"، اثر "سیدسلمان صفوی" مشاهده کرد. در واقع، نویسندگان این کتب می‌کوشند با تکیه بر این موارد و تحت پوششی موجه، به القای مبانی باطل و انحرافی خود در لایه‌های پنهان بپردازند؛ امری که در جای‌جای کتاب اخیر نیز پیاده‌سازی شده‌است. استناد به روایات و احادیث معتبر ائمه‌اطهارعلیهم‌السلام، ضمن جلب اطمینان خاطر مخاطب، به مطالب ارائه‌شده نیز اعتبار بخشیده و زمینه اقناع و پذیرش را در خواننده فراهم می‌سازد.

تطبیق آموزه‌های فرقه‌ای با اشعار شعرا و عرفا
یکی دیگر از ترفندهای فرق سنتی، بهره‌گیری از اشعار عرفای اسلامی یا شعرای فارسی‌زبان است که در کتاب قطره‌ای از دریا نیز ملموس بوده و در بخش‌های مختلف آن (به فراخور موضوع و محتوا) به اشعار شاعران مختلف استناد شده‌است. بی‌تردید، این شگرد به منظور مصادره چهره‌های معتبر و مردمی و استفاده از وجهه اجتماعی آن‌ها برای اعتباربخشی، مستند نمودن موارد ادعایی و تسهیل نمودن فرایند اقناع مخاطب به کار گرفته می‌شود.

کاربرد اصطلاحات خاص فرق سنتی
استفاده از برخی اصطلاحات مختص متصوفه نیز در کتاب مذکور مشاهده می‌شود، مانند "مقام صحو و محو" و یا برخی موارد اختلافی مهم میان عرفا و متصوفه همچون "شریعت، طریقت و حقیقت" (صفحه۱۷۵) که در دیگر فرقه‌های درویشی نظیر‌ "گنابادی" نیز کاربرد دارد. این اصطلاحات که در تاریخ تصوف، اختلافات زیادی را بر سر آن‌ها شاهد بوده‌‌ایم، در اینجا نیز با معانی متفاوت و خاص از دیدگاه نویسنده بیان شده‌اند. آشکار است که استناد و استفاده از این اصطلاحات در کتابی با محتوایی –به‌ظاهر- مبتنی بر عرفان،‌ همسو با اهداف نویسنده (به عنوان سرکرده یکی از شاخه‌های فرقه ذهبیه) در راستای تحقق منویات خود صورت پذیرفته‌است. به عبارتی،‌ نویسنده در پی آن است که با گریز به این اصطلاحات و طرح مباحث عرفانی همچون مراحل سیر و سلوک معنوی -از زاویه دید خود- ‌آن‌ها را به گونه‌ای بیان نماید که در عین اشتراک با سلسله مباحث عرفانی(به صورت عام)، جنبه‌ای خاص نیز بدان بخشیده و به نوعی متمایز سازد. طرح منازل سیر و سلوک (صفحه ۱۸۸)، مراحل فنا(ص۱۹۱)، ریاضت(صفحه۲۰۲) و تحیر(صفحه۵۵)، از جمله این موارد است.

ادامه دارد….
 

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.